Mức chi tiêu được đề xuất vượt xa tốc độ tăng trưởng trung bình của chi tiêu chính phủ, vốn được dự trù ở mức 5,5%, theo ngân sách trung ương năm 2026 do Bộ Tài chính Trung Quốc công bố hồi tháng 3.
Năm 2008, chi tiêu cho khoa học và công nghệ Trung Quốc đạt khoảng 107,7 tỷ
nhân dân tệ, chiếm 8% tổng chi tiêu của chính phủ. Con số này đã vượt quá 200 tỷ
nhân dân tệ vào năm 2012, đạt đỉnh 300 tỷ nhân dân tệ vào năm 2018, và hiện dự
kiến sẽ vượt 400 tỷ nhân dân tệ trong năm nay, chiếm khoảng 9,4% tổng chi
tiêu của chính phủ.
Các ưu tiên chi tiêu phù hợp với Báo cáo Công tác của Chính phủ Trung quốc,
trong đó xác định việc đẩy nhanh khả năng tự chủ công nghệ cấp cao là một trong
những nhiệm vụ trọng điểm trong năm nay. Báo cáo này kêu gọi "tăng cường
đổi mới sáng tạo, giải quyết các công nghệ cốt lõi, tăng cường đầu tư vào
nghiên cứu cơ bản và cung cấp hỗ trợ ổn định lâu dài cho các ngành công nghệ".
Việc chi tiêu cho khoa học và công nghệ tăng mạnh diễn ra trong bối cảnh cạnh
tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao,
theo ông Wang Wen - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tài chính Trùng Dương thuộc Đại
học Nhân dân Trung Quốc.
Theo Chỉ số Đổi mới Toàn cầu 2025 do Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới công bố
hồi tháng 9/2025, Trung Quốc lần đầu tiên lọt vào top 10 bảng xếp hạng đổi mới
toàn cầu.
Ông Wang cho biết: "Hiện nay, có một cảm nhận rõ rệt rằng Trung Quốc
có thể trở thành một cường quốc thực sự trong các lĩnh vực công nghệ, một sự
thay đổi so với 5 năm trước khi trọng tâm chủ yếu là đuổi kịp các nước dẫn đầu.
Điều này đòi hỏi nguồn lực đầu tư bền vững và dài hạn."
Để đạt được mục tiêu này, việc chú trọng vào nghiên cứu cơ bản có ý nghĩa đặc
biệt quan trọng. Theo kế hoạch ngân sách năm 2026, kinh phí dành cho nghiên cứu
cơ bản được dự kiến khoảng 116,9 tỷ nhân dân tệ, tăng 16,3% so với năm trước,
trong khi kinh phí dành cho nghiên cứu ứng dụng được dự kiến khoảng 156,9 tỷ
nhân dân tệ, giảm 13,3%.
“Các công nghệ cốt lõi quan trọng không thể mua,
xin hay vay mượn - chúng ta cần phải xây dựng và đạt được bở nỗ lực của chính
mình”.- ông Pan Jiaofeng,
chủ tịch Viện Khoa học và Phát triển thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc,
cho biết.
“Lấy ví dụ về mạch tích hợp và phần mềm nền tảng. Đây là những công nghệ mà các nước hàng đầu đã phát triển trong nhiều thập kỷ, trong khi chúng ta mới chỉ bắt đầu lĩnh vực này trong thời gian gần đây”, ông Pan nhấn mạnh. “Câu hỏi đặt ra là làm thế nào chúng ta có thể vượt qua trong một thời gian tương đối ngắn con đường mà những nước khác đã phải mất hàng thập kỷ mới hoàn thành. Hiện tại chúng ta đang ở giai đoạn phải giải quyết những vấn đề khó khăn này”.
Ông Pan cũng lập luận rằng việc duy trì sự tập trung và đầu tư lâu dài là
điều vô cùng cần thiết, ngay cả khi tiến độ chậm và kết quả không thể thấy ngay
lập tức.
Cam kết của chính phủ đối với đổi mới sáng tạo không chỉ giới hạn ở chi
tiêu trực tiếp cho khoa học. Ngân sách trung ương năm 2026 phân bổ 200 tỷ nhân
dân tệ trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn để hỗ trợ nâng cấp thiết bị
trên khắp các ngành công nghiệp.
Ngoài ra, 250 tỷ nhân dân tệ trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn được
dành cho các chương trình đổi cũ lấy mới hàng tiêu dùng, nhằm giúp tạo ra nhu cầu
thị trường cho các sản phẩm đổi mới.
Ngày càng nhiều tập đoàn đa quốc gia đang thành lập các trung tâm đổi mới
sáng tạo tại Trung Quốc, bị thu hút bởi môi trường nghiên cứu đang phát triển
nhanh chóng, nguồn nhân tài dồi dào và hệ sinh thái độc đáo kết hợp quy mô thị
trường với sự năng động về công nghệ của quốc gia này.
Ông Rogier Janssens, chủ tịch của Merck Trung Quốc, cho biết: “Chúng tôi
không chỉ xem Trung Quốc như một thị trường; chúng tôi coi Trung Quốc là một cơ
sở sản xuất và đặc biệt là một cơ sở đổi mới. Chúng tôi cần nhân tài Trung Quốc
để thúc đẩy đổi mới, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng, tối ưu hóa hệ thống sản
xuất và tìm kiếm cơ hội thị trường.”
Theo CND